menu

Gedragen besluitvorming in een woongemeenschap

Hoe werkt het? 

Inleiding: besluitvorming in deze tijd

Zoals we allemaal wel weten, worden we als mens in deze tijden steeds individueler en (zelf)bewuster. Dat betekent ook dat we als mens ons eigen oordeel willen vormen, mondig zijn over iets dat ons aangaat, en het vermogen hebben zelfstandig een besluit te nemen, vanuit onze visie op en verbinding met een vraagstuk of probleem.

Bij veel besluiten zijn ook anderen betrokken, en dat geldt natuurlijk bij uitstek voor een woongemeenschap. Dan wil je graag je eigen oordeel volgen,. Toch zijn de meeste mensen wel genegen om ook het belang, de mening en de visie van de ander mee te wegen in besluitvormingsprocessen. Vaak lukt het niet om het hele proces zo vorm te geven, dat die persoonlijke belangen, meningen en visies ook echt recht worden gedaan, en tegelijkertijd waar nodig kunnen worden overstegen. Ondanks goede wil, verschijnen problemen zoals conflict, traagheid, of een te sterke resultaatgerichtheid, teleurstellingen in de mate van betrokkenheid van mensen of gebrek aan openheid voor een gesprek.

De techniek van de gedragen besluitvorming helpt om de ander te horen, jezelf te kunnen uitspreken, je eigen voorkeuren te kunnen loslaten, je eigen bezwaren en die van anderen serieus te nemen, je eigen perspectief te verruimen dankzij de ander. Dit gezamenlijke leer- en besluitvormingproces, waarbij uiteindelijk besloten kan worden wat in het licht van het geheel het goede is om te doen, werkt gemeenschapvormend. Het draagt eraan bij dat het op den duur gewoon wordt om de ander altijd mee te nemen in besluitvorming, waar te nemen wanner ‘het proces niet klopt’, en dan op te staan voor dit proces. Vanuit ons eigen morele kompas.

‘Het grote dat ik hierin meemaak, is dat ik merk: je hebt allemaal een individuele visie/beeld, en die mag ik ventileren. Als je anders zou werken, en dat niet zou doen, barst toch een keer de bom, ontstaat weerstand, of mensen stappen uit een initiatief of werkgroep. Als puber wilde ik me al zo graag uit kunnen spreken. In mezelf kon ik hele volzinnen formuleren als er een gesprek gaande was met een groepje, maar ik was altijd te laat om het dan te zeggen.’ Rob, Vernieuwend Wonen Maastricht]

Vraagstuk vaststellen

Als je een beslissing gaat nemen, moet je eerst weten waarover. In de praktijk wordt dat toch vaak vergeten even duidelijk te maken: wat is eigenlijk het vraagstuk. Daarmee begint een gedragen besluitvormingsproces: met het vaststellen van wat het vraagstuk eigenlijk is. Dat heeft meestal al een verbindende werking, omdat het een uitnodiging is samen op onderzoek te gaan naar wat het goede is om te doen, in het licht van het geheel, vanuit vertrouwen dat je er samen uit gaat komen. Naarmate meer ervaring is opgedaan met gedragen besluitvorming, groeit dit vertrouwen.

Besluitgroep vormen (1 – 5 personen)

Dan kies je, bij voorkeur met een procesbegeleider erbij, wie voorop zullen gaan in de vormgeving van het besluitvormingsproces (volgens de hierna genoemde fasen en werwijze) en uiteindelijk de knoop door zullen hakken. Waarbij ze het belang van de gemeenschap zwaarder zullen laten wegen dan het eigen belang. Deze groep wordt gekozen, tijdens een gesprek met de bij het vraagstuk betrokkenen, op grond van de capaciteiten die mensen uit de gemeenschap hen toeschrijven. Eén persoon wordt gekozen die binnen de gekozen groep de knoop mag doorhakken als het niet lukt om in consensus te beslissen (wat niet vaak voorkomt).

Dan gaat de besluitgroep de volgende stappen in het besluitvormingsproces vormgeven. Hoe dat precies gaat, kan per vraagstuk verschillen. Hieronder beschrijf ik één van de vormen die vaak voorkomen.

Beeldvorming

De besluitgroep moet een beeld vormen van het vraagstuk, en betrekt daarbij de gemeenschap, en eventueel ook vakmensen als dat nodig is. Hier is iedereen vrij om te zeggen hoe hij of zij ernaar kijkt, welk perspectief belangrijk is enzovoort. Bij het vraagstuk over Hoe we de zorg voor elkaar gaan vormgeven in de gemeenschap, klonken bijvoorbeeld heel verschillende ervaringen met zorg van mensen, en wat zij daardoor voor visie hadden op wat nodig was, of juist ongewenst was.

Aan het einde van de beeldvormingsfase formuleert (of tekent) de besluitgroep een samenvattend beeld van het vraagstuk.

Alternatieven vormen en bespreken

De volgende stap is om verschillende mogelijke besluiten naast elkaar te zetten. De besluitgroep staat daar voor de taak om ook de alternatieven die niet zo voor de hand liggen, of die ze zelf niet zo zien zitten, toch als een mogelijkheid te beschrijven voor de gemeenschap. Daarmee wordt namelijke het oordeelsvormingsproces van de gemeenschap gefaciliteerd en ontstaat er een breed en onderzoekend gesprek over de alternatieven. Want aan elke mogelijkheid kleven wel voor- en nadelen. De besluitgroep benoemt die ook, bij elk alternatief. Tevens geeft de groep de uitersten aan: dat zijn de mogelijkheden die niet meer realistisch zijn, zodat men weet binnen welke grenzen de alternatieven liggen.

In het gesprek over de alternatieven, kunnen mensen hun voorkeuren aangeven. Vaak komen ook nieuwe alternatieven naar voren, en niet zelden ook een alternatief waarbij iets gemeenschappelijks gaat leven, vanuit het gevoel: ja , dit is het, of: ja deze kant moet het op.

Voorgenomen besluit

De besluitgroep gaat op basis van de alternatievenbespreking een voorgenomen besluit formuleren. Nu wordt het nog verder concreet en vaak meer gedetailleer. Niet alle details zijn altijd besproken met de hele groep. Dat hoeft ook niet. Het gaat erom dat de besluitgroep vanuit haar toenemende verbinding met het vraagstuk de inhoudelijke ‘oplossing’ gaat zien én weet waar draagvlak voor is in de gemeenschap.

Het voorgenomen besluit wordt vervolgens voor een bezwarenonderzoek voorgelegd aan de gemeenschap. Als iemand zwaarwegend bezwaar heeft, wordt in een gesprek onderzocht of het bezwaar kan worden weggenomen. Soms heeft iemand een bezwaar waaraan tegemoet kan, of zelfs moet, worden gekomen. Dat kan om allerlei redenen zijn. Soms kan dat echter niet.

Aankondiging besluit

Tot slot kondigt de besluitgroep aan, op schrift, wat het definitieve besluit is geworden. Eventuele vergissingen kunnen er dan nog uitgehaald worden.

Definitief besluit

Het besluit wordt definitief door er op een bepaalde manier bij stil te staan dat dit het definitieve besluit is. Dat kan ook door b.v. een handtekening te zetten, of een bepaald klein ritueel gebaar met elkaar te doen.

Het vraagt om een attitude verandering. En dat vind ik een verrijking. M. Thomas, deelnemer scholingstraject gedragen besluitvorming 2021; voorzitter woonproject Ubuntuplein

Als het besluit is uitgevoerd, wordt de besluitgroep opgeheven.

© De Grondsteen 2021

Grondsteen nieuws

Coaches gezocht

Ben jij coach of wil je dat worden en kijk je met belangstelling naar wat wij voor De Ondernemende School aan het ontwikkelen zijn? Wil jij je verder oriënteren op onze werkwijze en onderzoeken of je ons team van de Ondernemende School wil versterken als gemeenschapscoach? Dan is er nu de mogelijkheid om in te stappen.

Dit zijn de twee instap-mogelijkheden. Beide starten in januari:

Sociaal Biografiepracticum 'Ik en de wereld, de wereld en ik'
Oriëntatie/instapavond 10 januari
Informatie en aanmelden via ingridbusink@degrondsteen.nl

Lees hier meer!

Cursus 'Gedragen Besluitvorming'
Oriëntatieavond 13 december, Utrecht.
Informatie en aanmelden via ingridbusink@degrondsteen.nl

Lees hier meer!

Voor een orienterend gesprek kan je altijd contact met ons opnemen! Ingrid beantwoord al je vragen en gaat graag met je in gesprek.


Deelnemers ingestapt!

Op 9 oktober zijn de eerste deelnemers en aspirantdeelnemers in gestapt in de Grondsteen! In totaal zijn we nu met 9 (asprirant)deelnemers en enkele belangstellenden. Wil je ook meedoen in onze gemeenschap? Meld je dan aan als belangstellende via


Statuten Stichting de Grondsteen

29 september 2021: het tekenen van de statuten van de Grondsteen! We hebben nu dus ook een formele jas waarmee we de wereld in kunnen. Van links naar rechts: Ad Dokman, penningmeester, Janneke Sauer, secretaris, en Ingrid Busink, voorzitter.


Ontwikkeling van de gemeenschap met ouders voor VLC Auryn!

In september startte onze gemeenschapscoach met de begeleiding van het Vrije Leerkrachten College Auryn. http://www.vlc-auryn.nl. Zij zijn het eerste vrij leerkrachtencollege dat zelf een school gaat starten. Inmiddels heeft zich een heel aantal ouders aangesloten bij het initiatief. Zij komen bijeen op informatieavonden onder begeleiding van onze gemeenschapscoach. Het begin van de gemeenschap is er, nog voordat de school er is. Dat is de manier waarop wij initiateven helpen ontwikkelen, van onderop. Janneke Sauer is de gemeenschapscoach die met het college de start van de school (naar verwachting in 2023) in Zutphen voorbereidt en helpt de school te ontwikkelen tot een pilot van de Ondernemende School: een school waar gemeenschapsvorming essentieel is! http://www.deondernemendeschool.nl


Ubuntuplein

De bestuurskring als platform voor initiatieven van bewoners

Het nieuwe bestuur van het Ubuntuplein is vastbesloten om een nieuwe sociale cultuur te ontwikkelen met de gemeenschap. Als bestuur gaan zij daarin voorop. Zoals de voorzitter het verwoordt: de bestuurskring wordt een platform voor initiatieven van bewoners. Hier ontwikkelt zich dus een heel andere wijze van besturen, mede dankzij het werken met gedragen besluitvorming, dat ruimte biedt voor de initiatieven. Ingrid Busink begeleidt als gemeenschapscoach de gemeenschapsvorming van het Ubuntuplein en de bestuurskring en volgt en begeleidt met interesse de ontwikkeling van dit platform voor initiatieven.


Woningbouwcorporatie Habion enthousiast over de plannen voor de zorg en hulp voor elkaar op het Ubuntuplein

Woningbouwcorporatie Habion is eigenaar van de huurwoningen op het Ubuntuplein en geïnteresseerd in de ontwikkeling van de gemeenschap op het Ubuntuplein. Habion heeft veel ervaring met wonen en zorg en is erg enthousiast over wat zich op dat gebied geheel nieuw ontwikkelt op het Ubuntuplein. In een zorgvuldig proces met gedragen besluitvorming, ontwikkelt de gemeenschap plannen voor de zorg en hulp voor elkaar. Er is draagvlak om daadwerkelijk met een 'zorgcoördinatiegroep' te gaan werken, met o.a. daarin de volgende aanpak:

'Deze coördinatiegroep wordt gekozen door de gemeenschap, zoals een besluitgroep, op basis van capaciteiten. En met duidelijke afspraken over wat ze gewoon zelf kunnen beslissen en doen, en waar draagvlak voor gezocht moet worden. Je meldt je hulpvraag of een niet-pluis waarneming aan deze groep, en deze gaat de hulp organiseren. '

'De hulpgroep verzorgt ook het contact naar de professionele zorg. Ze evalueert de hulpvraag om er gezamenlijk van te leren. De hulpgroep kan een lijst aanleggen van hulpmogelijkheden en workshops en lezingen organiseren, bijvoorbeeld over de Ubuntu-gedachte. Ze kan begeleiding geven aan de professionele zorg. Ze kan daar al van te voren contact mee opnemen, een keer een workshop Ubuntu in de zorg voor organiseren, voorlichting geven. ''

De Grondsteen zal een beschrijving gaan maken van het hele proces en de uitkomst van deze nieuw ontwikkelde vorm van zorg en hulp voor elkaar, zodat ook anderen er van kunnen leren.